Top 5 phát triển ứng dụng cho người mới bắt đầu: chọn sao cho khỏi ngợp

Lần đầu bước vào phát triển ứng dụng, cảm giác rối bời gần như ai cũng từng trải qua. Bạn mở YouTube, thấy người ta nhắc Flutter, React Native, Kotlin, rồi lại có người bảo no-code là đủ. Đội ngũ chúng tôi gặp cảnh này khá thường xuyên. Có bạn dành cả tuần chỉ để so sánh công cụ, đến lúc chưa dựng được nổi một màn hình hoàn chỉnh thì đã thấy chán nản. Vì vậy, trước khi chọn công cụ, bạn nên có một tiêu chí rõ ràng để không bị cuốn theo từng nội dung mới xuất hiện.

Bài viết này điểm qua top 5 phát triển ứng dụng cho người mới bắt đầu. Mỗi hướng đều có lý do để chọn và cả những hạn chế có thật. Chúng tôi cũng nói rõ những điểm bạn nên tự kiểm chứng thêm, vì thị trường thay đổi nhanh và chúng tôi không muốn bạn tin vào những con số thiếu căn cứ.

Vì sao người mới hay bỏ cuộc giữa chừng

Tình huống này quen thuộc lắm. Bạn vừa xem xong một video về Flutter thì đã thấy ai đó khoe app làm bằng no-code chỉ trong một buổi chiều. Một tuần trôi qua, bạn vẫn loay hoay cài môi trường và chưa viết được dòng code nào có ý nghĩa. Cảm giác tụt lại phía sau khiến nhiều người đổi hướng liên tục.

Vấn đề không nằm ở năng lực của bạn. Nó nằm ở chỗ bạn chưa có thước đo để chọn. Không có thước đo thì mỗi nội dung mới lại kéo bạn sang một hướng khác. Phần còn lại của bài sẽ giúp bạn xây dựng thước đo đó.

Bốn câu hỏi giúp bạn chọn đúng hướng

Trước khi nhìn vào từng công nghệ, hãy tự trả lời bốn câu hỏi dưới đây. Đội ngũ chúng tôi vẫn dùng chúng khi tư vấn cho những bạn mới vào nghề.

  • Độ khó tiếp cận: bạn đã có nền tảng lập trình chưa? Từ con số không đến lúc có thứ chạy được trên điện thoại mất bao lâu?
  • Mục tiêu sản phẩm: bạn muốn làm app cá nhân, app cho cửa hàng nhỏ hay phần mềm quản lý cho doanh nghiệp? Mỗi mục tiêu kéo theo một công nghệ khác nhau.
  • Cộng đồng tiếng Việt: gặp lỗi lúc nửa đêm, bạn cần tìm lời giải thật nhanh. Lượng tài liệu tiếng Việt ảnh hưởng trực tiếp đến việc bạn có học tiếp được hay không.
  • Đích đến nghề nghiệp: bạn cần sản phẩm để demo hay muốn đi làm? Câu trả lời quyết định nên đào sâu một nền tảng hay học rộng.

Nếu trả lời được bốn câu này, phần lớn việc chọn hướng coi như đã xong.

Flutter: một bộ mã chạy trên cả Android lẫn iOS

Flutter là bộ công cụ do Google phát triển, sử dụng ngôn ngữ Dart. Bạn viết một lần và có thể chạy trên hai hệ điều hành lớn nhất hiện nay. Với người đã có chút nền lập trình và muốn tiết kiệm thời gian, đây là lựa chọn đáng cân nhắc.

Lợi thế rõ nhất là bạn không phải viết hai bản app riêng biệt. Có lần một khách hàng nhỏ của đội ngũ muốn ra mắt ứng dụng đặt lịch cho cả người dùng Android lẫn iPhone. Việc chỉ duy trì một bộ mã đã giúp họ tiết kiệm đáng kể công sức sửa lỗi về sau.

Hạn chế cũng có thật. Dung lượng ứng dụng thường lớn hơn một số hướng khác. Khi cần gọi sâu vào tính năng gốc của thiết bị, bạn sẽ phải làm thêm bước tích hợp, và bước này đôi khi khá phiền toái. Mức độ phổ biến hay mức lương của Flutter thay đổi theo năm và theo từng thị trường, nên hãy tự kiểm tra trên các trang tuyển dụng hiện hành trước khi quyết định.

React Native: đường đi tự nhiên nếu bạn đã biết JavaScript

Nếu bạn từng làm web bằng JavaScript, React Native là con đường quen thuộc. Tư duy component và cú pháp gần với React giúp bạn dựng giao diện điện thoại mà không phải học lại từ đầu. Với người làm web có kinh nghiệm, thời gian làm quen thường ngắn hơn nhiều so với việc học một ngôn ngữ hoàn toàn mới.

Khi làm thử một ứng dụng gọi món cho quán cà phê nhỏ, đội ngũ chúng tôi tận dụng được kiến thức web và hệ sinh thái thư viện khá phong phú. Nhược điểm là các thư viện bên thứ ba đôi khi cập nhật không đồng bộ. Gỡ lỗi trên nhiều phiên bản thiết bị cũng có thể tốn thời gian hơn bạn nghĩ.

So với Flutter, tài liệu tiếng Việt cho React Native hiện có nhiều hơn tại thời điểm viết bài. Nếu bạn chưa biết JavaScript, Flutter có thể dễ bắt đầu hơn. Còn nếu đã quen JavaScript, React Native gần như là bước đi tự nhiên nhất.

No-code và low-code: làm app không cần code có thật sự nhanh?

No-code là làm app bằng cách kéo thả giao diện và cấu hình logic trên một nền tảng có sẵn. Low-code cho phép bạn viết thêm một phần code để tùy biến sâu hơn. Với người không có nền tảng kỹ thuật, đây là cách đưa ý tưởng ra thử nghiệm chỉ trong vài tuần.

Chúng tôi từng gặp một chủ cửa hàng muốn có app đặt hàng đơn giản kèm thông báo cho khách quen. Bạn ấy làm được bản đầu tiên chỉ trong vài ngày nhờ công cụ no-code. Với nhu cầu như vậy, tốc độ là lợi thế rõ ràng và dễ thấy.

Đổi lại, khả năng tùy biến sâu của no-code có giới hạn. Khi yêu cầu phức tạp lên, bạn có thể vướng vào những ràng buộc của nền tảng. Chi phí gói dịch vụ cũng thường tăng theo số người dùng hoặc số tính năng, nên hãy tính toán trước khi cam kết dài hạn.

Kotlin cho Android: đi sâu một nền tảng để hướng tới việc làm

Kotlin là ngôn ngữ mà Google khuyến nghị dùng để phát triển Android. Nếu bạn muốn hiểu sâu cách một hệ điều hành vận hành và nhắm tới vị trí lập trình viên Android, đây là hướng khá rõ ràng.

Lộ trình cơ bản thường bắt đầu từ cú pháp Kotlin, sau đó làm quen với bộ công cụ phát triển của Android. Tiếp theo, bạn nên tự làm một ứng dụng nhỏ như ghi chú hoặc đếm bước chân. Hạn chế là bạn chỉ tập trung vào một hệ điều hành, nên không thể phục vụ người dùng iPhone bằng cùng một bộ mã. Nhu cầu tuyển dụng cũng khác nhau giữa các thành phố, vì vậy hãy tra cứu thêm trên trang việc làm ở khu vực của bạn.

PWA: ứng dụng web di động cho người đã biết làm web

PWA, viết tắt của Progressive Web App, là một trang web nhưng có thể hoạt động gần giống ứng dụng. Người dùng có thể thêm biểu tượng ra màn hình chính, và trang vẫn chạy được khi mạng yếu. Nếu bạn đã có nền HTML, CSS và JavaScript, đây là cách nhanh để dựng bản thử nghiệm mà không cần đưa lên cửa hàng ứng dụng.

Ưu điểm là người dùng có thể mở thử ngay từ trình duyệt. Nhược điểm là một số tính năng gốc như cảm biến hay danh bạ vẫn bị giới hạn tùy hệ điều hành. Nếu sản phẩm cần những tính năng này, PWA có thể chưa đủ đáp ứng.

So sánh nhanh năm hướng

Flutter cần chút nền lập trình và hỗ trợ hai nền tảng. React Native hợp với người làm web. No-code phù hợp chủ cửa hàng cần app nhanh. Kotlin dành cho người muốn đi sâu vào Android. PWA hợp với người có nền web muốn thử nghiệm nhanh. Đánh giá độ khó luôn mang tính tương đối, vì còn phụ thuộc vào nền tảng sẵn có của bạn.

Nếu mục tiêu là một app bán hàng cho cửa hàng, hãy ưu tiên độ khó và chi phí. Nếu bạn muốn gắn bó lâu dài với nghề, hãy nhìn vào nền tảng và nhu cầu tuyển dụng. Dù chọn hướng nào, nên thử học nhỏ vài tuần trước khi cam kết lâu dài.

Lộ trình ba bước để không bị ngợp

Bước đầu tiên là chọn một hướng và chỉ học đúng một công cụ trong bốn đến sáu tuần đầu. Trong thời gian này, đừng mở thêm các video công nghệ khác, dù chúng nghe rất hấp dẫn.

Bước thứ hai là làm một sản phẩm nhỏ thật sự, chẳng hạn ứng dụng ghi chú có lưu dữ liệu hoặc app đặt lịch đơn giản. Sản phẩm chưa đẹp cũng không sao, miễn là nó chạy được từ đầu đến cuối.

Bước thứ ba là đưa sản phẩm cho người dùng thử, dù chỉ là bạn bè hay người thân. Ghi lại phản hồi và sửa dần từng chỗ. Chính bước này giúp bạn hiểu rằng một app không chỉ cần code đúng mà còn phải dễ dùng. Nếu muốn hiểu thêm cách chọn công cụ mà không bị ngợp, bạn có thể đọc bài top 5 phần mềm doanh nghiệp cho người mới bắt đầu, bài đó cũng đi theo tinh thần chọn lọc tương tự.

Những sai lầm thường gặp khi chọn hướng

Sai lầm đầu tiên là nhảy qua lại giữa nhiều công nghệ mà không hoàn thành sản phẩm nào. Sau nửa năm, bạn biết một chút về tất cả nhưng không làm trọn vẹn điều gì. Chúng tôi khuyên bạn chọn một hướng và đi đến cùng.

Sai lầm thứ hai là chọn công nghệ chỉ vì đang thịnh hành, bỏ qua nhu cầu thực tế. Một công nghệ được nhắc nhiều chưa chắc đã hợp với mục tiêu làm app cho cửa hàng nhỏ của bạn.

Sai lầm thứ ba là chỉ học lý thuyết và không đưa sản phẩm đến người dùng thật. Bạn có thể đọc hết tài liệu mà vẫn không biết người ta có thực sự dùng app hay không. Khi đã đưa sản phẩm lên mạng, việc vận hành và bảo vệ nó cũng rất quan trọng, bạn có thể tham khảo thêm 10 câu hỏi về hosting và bảo mật thường gặp nhất. Về mặt công cụ phát triển, bạn cũng có thể tìm hiểu thêm tại trang dành cho nhà phát triển Android của Google để nắm tài liệu chính thức.

Câu hỏi thường gặp

Người hoàn toàn chưa biết lập trình nên bắt đầu từ đâu?

Bạn nên bắt đầu với các khái niệm nền tảng như biến, điều kiện, vòng lặp và hàm. Sau đó chọn một ngôn ngữ đơn giản để thực hành. Nếu mục tiêu là làm app, no-code là điểm khởi đầu nhẹ nhàng để bạn thấy sản phẩm hình thành, rồi mới học code sau.

Học app mất bao lâu để làm được một sản phẩm chạy được?

Điều này phụ thuộc vào thời gian bạn dành mỗi ngày và nền tảng sẵn có. Với người mới học nghiêm túc, một sản phẩm nhỏ thường làm được trong vài tháng. Đừng kỳ vọng làm được app phức tạp chỉ trong vài tuần.

Có cần giỏi tiếng Anh để theo học các hướng này không?

Không bắt buộc, nhưng tiếng Anh giúp bạn tiếp cận tài liệu gốc nhanh hơn, vì nhiều thông báo lỗi và tài liệu chính thức chỉ có bằng tiếng Anh. Bạn có thể học dần, bắt đầu bằng tài liệu tiếng Việt rồi mở rộng sau.

Làm app có kiếm được tiền ngay khi mới học không?

Thường là chưa. Giai đoạn đầu nên xem là giai đoạn học và xây dựng portfolio. Khi đã có sản phẩm thật và chút kinh nghiệm, cơ hội nhận việc nhỏ hoặc làm freelance sẽ đến dần.

Nên chọn Flutter hay React Native nếu đã biết chút JavaScript?

Nếu bạn quen JavaScript và đã làm web, React Native thường là bước đi tự nhiên hơn. Nếu bạn muốn học một ngôn ngữ mới và thích giao diện nhất quán trên hai nền tảng, Flutter cũng là lựa chọn tốt. Hãy thử nhanh cả hai bằng một ví dụ nhỏ rồi quyết định theo cảm nhận của chính bạn.